Voedselreststromen en vergisting: bevindingen uit het OVAM rapport 2025
Het nieuwe OVAM-rapport Voortgang en realisaties kringloop voedselverlies 2025 toont aan dat Vlaanderen verdere stappen zet in de strijd tegen voedselverlies. Voor de vergistingssector bevat het rapport een aantal interessante inzichten. Hoewel preventie en hoogwaardige valorisatie steeds meer aandacht krijgen, blijft vergisting een onmisbare schakel binnen de circulaire verwerking van organische reststromen.
Een van de belangrijkste vaststellingen is de verdere groei van de selectieve inzameling van voedselreststromen. Bij huishoudens, horeca en catering wordt een steeds groter aandeel van de organische fractie afzonderlijk ingezameld en vervolgens verwerkt via compostering of vergisting. Hierdoor neemt het volume aan kwalitatieve organische stromen voor de biologische verwerkingssector toe. Voor huishoudens werd in 2023 ongeveer 23% van de voedselreststromen verwerkt via vergisting of compostering. In de horecasector bedraagt dit aandeel 31% en 56% in catering.
Tegelijk bevestigt het rapport dat de voedselwaardecascade steeds beter wordt toegepast. Voedseloverschotten die nog geschikt zijn voor menselijke consumptie worden vaker geschonken of verwerkt tot nieuwe voedingsproducten. Daarnaast groeit ook de valorisatie naar diervoeding. Vooral in de retailsector is een duidelijke verschuiving zichtbaar: waar voedselreststromen vroeger vaker richting vergisting gingen, worden ze vandaag steeds meer ingezet als grondstof voor diervoeder.
Voor de vergistingssector hoeft dit geen negatieve evolutie te zijn. Integendeel, het onderstreept de positie van vergisting als de meest aangewezen bestemming voor stromen die niet langer hoogwaardiger kunnen worden ingezet. De sector blijft daarmee een cruciale rol spelen in het sluiten van kringlopen door zowel hernieuwbare energie als nutriëntenrecuperatie mogelijk te maken.
Ook diverse innovatieprojecten uit het rapport illustreren deze ontwikkeling. Zo onderzoeken verschillende initiatieven hoe groente- en fruitoverschotten kunnen worden verwerkt tot sappen, soepen of puree. In het Antwerpse voedselhubproject werd bijvoorbeeld aangetoond dat eetbare reststromen uit de retail succesvol kunnen worden opgewaardeerd tot nieuwe voedingsproducten. Het rapport wijst er tegelijk op dat dergelijke trajecten vaak logistiek en economisch complex zijn, waardoor vergisting voor een deel van de reststromen een noodzakelijke en efficiënte oplossing blijft.
Daarnaast blijft de afzet van digestaat en compost een belangrijk aandachtspunt binnen het Vlaamse circulaire beleid. De maatschappelijke meerwaarde van vergisting wordt immers niet alleen bepaald door de productie van groene energie, maar ook door de terugwinning van waardevolle nutriënten voor landbouw en bodemverbetering.
De conclusie is duidelijk: de circulaire economie zet maximaal in op preventie en hoogwaardige valorisatie van voedseloverschotten, maar vergisting behoudt een essentiële plaats binnen deze strategie. Naarmate de selectieve inzameling verder toeneemt en de resterende stromen complexer worden, blijft de sector een onmisbare partner in het duurzaam beheer van organische reststromen.
Meer informatie en gedetailleerde cijfers zijn terug te vinden in het OVAM-rapport “Actieplan voedselverlies en biomassareststromen 2021-2025: voortgang en realisaties kringloop voedselverlies 2025”.
Voor wie dieper wil ingaan op de bestemming van voedselreststromen, publiceerde OVAM kort na het voortgangsrapport ook de Monitor Voedselverlies 2023. Die bevat een meer gedetailleerde opsplitsing van de verschillende voedingsreststromen en waar deze terecht komen. Zo blijkt dat in 2023 ongeveer 473.000 ton voedselreststromen via vergisting of compostering werden verwerkt in Vlaanderen, waarvan ruim 273.000 ton afkomstig was uit de voedingsindustrie en ruim 156.000 ton uit retail, horeca, catering en huishoudens. De monitor biedt daarnaast per ketenschakel meer inzicht in de verdeling tussen voedselverliezen, nevenstromen en de uiteindelijke verwerkingsroutes.