Kleinschalige vergisting

Bij kleinschalige vergisting of pocketvergisting wordt hernieuwbare energie geproduceerd door het vergisten van bedrijfseigen afvalstromen. Voornamelijk landbouwbedrijven met mest passen deze techniek toe. Kleinschalige vergisting van oogstresten en groenteafval is echter ook mogelijk. Het geproduceerde biogas wordt verbrand in een WKK. De opgewekte elektriciteit is hoofdzakelijk voor eigen gebruik en de warmte wordt bijvoorbeeld aangewend voor het op temperatuur houden van de reactor of voor het verwarmen van proceswater. Het geproduceerde biogas zou ook opgezuiverd kunnen worden tot biomethaan, waarna het als transportbrandstof kan dienen voor landbouwvoertuigen. Hoewel er geen wettelijke definitie is, wordt de bovengrens voor kleinschalige installaties gelegd op een elektrisch vermogen van 200 kW.

In Vlaanderen betreft het op kleine schaal met name natte vergisting (van drijfmest) in een CSTR (continuous stirred tank reactor). Tijdens dit proces wordt er (semi)continu biomassa aangevoerd en vermengd met het aanwezige digestaat in de reactor. Het overtollige digestaat wordt afgepompt naar een opslagtank. Ook droge vergisting is mogelijk in bv. een propstroomvergister, maar niet courant in Vlaanderen. 

Voordelen

De milieuvoordelen van kleinschalige vergisting beperken zich niet enkel tot de productie van hernieuwbare energie. De reststromen van het bedrijf worden meteen afgevoerd naar de vergistingsinstallatie, waardoor de omgevingshinder beperkt blijft. Pocketvergisters zorgen ook voor een sterke daling in de uitstoot van broeikasgassen. Broeikasgassen die ontstaan bij de opslag van mest worden nu (grotendeels) opgevangen en gevaloriseerd in de bioreactor. 

Het energieverbruik is een aanzienlijke kost op landbouwbedrijven. Kleinschalige vergisting biedt een manier om meer zelfvoorzienend te worden door je eigen groene elektriciteit en warmte op te wekken. Hierdoor ben je minder afhankelijk van de sterk fluctuerende energieprijzen. 

In vergelijking met andere hernieuwbare energiebronnen, zoals zonnepanelen en windmolens, biedt vergisting het voordeel dat de energieproductie gedurende de dag enigszins stuurbaar is. Daarnaast is het onafhankelijk van weersomstandigheden, wat zorgt voor een productie die 7 dagen per week en 24 uur per dag kan doorgaan.

Digestaat is een hoogwaardige meststof met hogere kwaliteit dan de oorspronkelijke biomassa, omdat de stikstof beter en sneller door het gewas kan worden opgenomen. Je kunt digestaat direct op het land toepassen of verder verwerken tot een nog waardevollere meststof, met eigenschappen die vergelijkbaar zijn met die van kunstmest.

Praktijkvoorbeelden

In 2011 maakte pocketvergisting zijn intrede op Vlaams landbouwbedrijven. De installaties bevinden zich bijna uitsluitend op melkveebedrijven vanwege de goed vergistbare eigenschappen van runderdrijfmest. Ook in andere landbouwsectoren is er (veel) potentieel voor kleinschalige vergisting, maar blijkt de (vergistings)technische implementatie tot op heden complexer en/of het economisch plaatje onvoldoende sluitend. Dat het echter niet onmogelijk is, valt op te maken uit verschillende praktijkvoorbeelden.

Benieuwd naar de Vlaamse statistieken? Een actueel overzicht is terug te vinden in het Biogas-E voortgangsrapport (gratis voor leden).

Lees meer